هنر برای زندگی

مرگ قسطی

«مسئله پرداخت قسطی مرگ نیست، نسیه‌بری زندگی است»
مهدی سحابی: مترجم
«مرگ قسطی» از مهم‌ترین رمان‌های سلین است؛ نه فقط به‌خاطر تصویری که از فقر و فلاکت می‌دهد، بلکه به‌خاطر زبانی که برای روایت آن پیدا می‌کند. فردینان در جهانی بزرگ می‌شود که در آن، زندگی بیش از آن‌که فرصتی برای زیستن باشد، تقلا برای دوام آوردن است. خانواده، کار و رؤیای رهایی، هیچ‌کدام پناه امنی برای او نیستند و هر تلاش برای گریز، او را با شکل تازه‌ای از شکست روبه‌رو می‌کند. مهدی سحابی هم با تعبیر «نسیه‌بری زندگی» به نکته‌ای اساسی در اثر اشاره می‌کند: آدمی پیش از آن‌که بمیرد، بارها از زندگی سهمش را از دست می‌دهد. این معنا در نثر سلین نیز حضور دارد؛ جمله‌های بریده، لحن خشمگین و حرکت بی‌وقفه‌ی روایت، نه آرایه‌هایی برای متفاوت‌نویسی، بلکه بخشی از تجربه‌ی زیسته‌ی شخصیت‌‌ها هستند. سلین به رنج شکلی آراسته نمی‌دهد و برای شخصیت‌هایش دلسوزی نمی‌طلبد؛ آن‌ها را با تناقض‌ها، ابتذال‌ها و درماندگی‌هایشان پیش چشم ما می‌گذارد. شاید همین امتناع از زیبا جلوه دادن فلاکت است که «مرگ قسطی» را با گذشت این همه سال، همچنان تکان‌دهنده نگه می‌دارد.